Nú í morgun gekk Verkalýðsfélag Akraness frá kjarasamningi við Samtök atvinnulífsins vegna stóriðjunnar Elkem Ísland á Grundartanga. Fyrri kjarasamningur rann út 1. desember sl. og mun nýi kjarasamningurinn gilda frá þeim tíma til 31. desember 2010.

Samningurinn á að geta gefið byrjanda sem starfar sem ofngæslumaður tæpa 45.000 króna hækkun á mánuði við undirskrift en sú hækkun nemur um 17,3%. Starfsmaður sem starfað hefur sem ofngæslumaður í 10 ár mun fá um 56.500 króna hækkun á mánuði við undirskrift eða sem nemur 18,7%. Í þessum nýja samningi er tekið upp nýtt bónuskerfi sem mun geta gefið allt að 10% en nýja bónuskerfið verður fest að lágmarki í 7% fyrstu 4 mánuðina.

Þann 1. janúar 2010 kemur næsta hækkun og þá hefur byrjandi hækkað um samtals 53.000 frá undirritun samningsins sem gerir 20,4% hækkun. Starfsmaður með 10 ára starfsaldur verður þá með 65.000 krónur hærri laun á mánuði en hann er með fyrir undirritun samningins. Nemur sú hækkun tæplega 22%.

Trúnaðartengiliður starfsmanna voru með hjá ríkissáttasemjara þegar samningurinn var undirritaður og voru þeir almennt ánægðir með þann árangur sem náðist með þessum samningi þótt vissulega vilji menn alltaf ná öllu sínu fram.

Samningurinn verður kynntur fyrir starfsmönnum á föstudaginn kemur og verður kosið um samninginn að aflokinni kynningu.

Fulltrúar Verkalýðsfélags Akraness funduðu í morgun með Launanefnd sveitarfélaga í húsakynnum Ríkissáttasemjara vegna kjarasamnings starfsmanna Akraneskaupstaðar. Samningurinn rann út 1. desember og var þetta þriðji fundurinn sem formaður hefur átt með Launanefnd sveitarfélaga.

Á morgun munu samningsaðilar funda aftur en fundurinn í morgun var nokkuð gagnlegur og árangursríkur. Það voru nokkur atriði sem formaður gerði athugasemdir við sem eru nú til skoðunar hjá forsvarsmönnum Launanefndar sveitarfélaga og mun væntanlega fá svar við þeim spurningum á morgun.

Á miðvikudaginn í síðustu viku var kjaradeilu Verkalýðsfélags Akraness við Elkem Ísland vísað til ríkissáttasemjara.  Viðræður við Samtök atvinnulífsins sem fara með samningsumboðið fyrir Elkem hafa staðið yfir meira og minna allan nóvember mánuð án árangurs.

Á þeirri forsendu var ekkert annað í stöðunni en að vísa deilunni til ríkissáttasemjara. Fyrsti fundurinn hjá sáttasemjara var á föstudaginn sl. og kom lítið sem ekkert út úr þeim fundi.  Sáttasemjari hefur boðað til fundar í dag kl 15 og er vonast til að línurnar skýrist mun betur eftir þann fund.

Kröfur félagsins og starfsmanna eru þær að launataxtar starfsmanna taki sömu krónutöluhækkunum og um var samið á hinum almenna vinnumarkaði 17. febrúar sl.  Því miður hafa Samtök atvinnulífsins alfarið hafnað slíkum samningi og veldur sú afstaða Verkalýðsfélagi Akraness umtalsverðum vonbrigðum.

Verkalýðsfélag Akraness og starfsmenn Elkem Ísland munu standa grjótharðir á þessari sanngjörnu launakröfu einfaldlega vegna þess að útflutningsfyrirtæki eins og t.d. Elkem og Norðurál hafa fulla burði til að semja með sambærilegum hætti og gert var á hinum almenna vinnumarkaði í vor.  Sem dæmi þá má nefna að afurðaverð á kísiljárni hefur hækkað gríðarlega á síðustu tveimur árum og nemur sú hækkun 116% fyrir utan gengisbreytingar.

Í morgun var rætt við formann félagsins á Morgunvakt Rásar 1. Þar var farið yfir það ástand sem nú ríkir á íslenskum vinnumarkaði. Einnig var verðtryggingin til umræðu svo og atvinnuástandið á félagssvæði Verkalýðsfélags Akraness.

Fram kom í máli formanns að hann telur afar brýnt að verðtryggingin verði tekin úr sambandi, eða fryst í kringum 3-4% á meðan mesta verðbólguskotið ríður yfir. Flestum hagfræðingum ber saman um að slíkt verðbólguskot muni dynja á landsmönnum á næstu mánuðum og getur farið allt upp í 20-30%.

Einnig kom fram í máli formanns að það sé ekki hægt að leggja meiri byrðar á almenning í þessu landi sem nú þegar hefur þurft að þola gríðarlegan skell svo sem atvinnumissi, skerðingu á starfshlutfalli, lækkun launa og hækkun á matvöruverði um 30-50%.

Hægt er að hlusta á viðtalið við formann með því að smella hér. Einnig var vitnað í viðtalið í hádegisfréttum RUV, hægt er að hlusta með því að smella hér.

Í gærkvöldi var haldinn opinn upplýsinga- og fræðslufundur í Tónbergi þar sem kynnt voru úrræði vegna efnahagsmála. Fyrir fundinum stóðu auk Verkalýðsfélags Akraness Akraneskaupstaður, Sýslumaðurinn á Akranesi og Vinnumálastofnun.

Framsöguerindi voru afar fróðleg og einnig bárust fjölmargar spurningar frá fundargestum. 

Vissulega hefði mætingin mátt vera betri enda spurning hvort tímasetning fundarins hefði verið heppilegri í janúar þegar þrengingarnar verða betur komnar í ljós. Þrátt fyrir það eru aðstandendur fundarins mjög ánægðir með það hvernig til tókst.

Fjöldi fyrirspurna berast skrifstofu félagsins á degi hverjum um hin ýmsu atriði er varða efnahagsástandið. Því hefur ýmis konar upplýsingum verið safnað saman undir hnappi sem ber heitið "Efnahagsástandið" og er staðsettur hér til hægri á síðunni.

Verkalýðsfélag Akraness vill minna á opinn upplýsinga- og fræðslufund sem haldinn verður í Tónbergi, sal Tónlistarskólans á Akranesi, í kvöld miðvikudaginn 26. nóvember kl. 20:00. 

Yfirskrift fundarins er: „Úrræði vegna efnahagsmála“

Eftirtaldir aðilar eru með framsögu:

• Íbúðalánasjóður:  „Úrræði Íbúðalánasjóðs vegna greiðsluvanda"   Svanhildur Guðmundsdóttir sviðsstjóri.
• Félags- og tryggingamálaráðuneytið:  „Aðgerðir í þágu heimilanna“  Guðbjartur Hannesson formaður félags- og tryggingamálanefndar Alþingis og fulltrúi í starfshópi í félags- og tryggingamálaráðneyti um aðgerðir í þágu heimilanna.
• Vinnumálastofnun:  „Atvinnuleysisbætur“   Gunnar Richardsson forstöðumaður Vinnumálastofnunar á Vesturlandi. 
• Alþýðusamband Íslands:  „Staða Heimilanna“   Ólafur Darri Andrason hagfræðingur ASÍ. 
• Símenntunarmiðstöðin á Vesturlandi:  „Í aukinni færni felst styrkur”  Inga Dóra Halldórsdóttir framkvæmdastjóri

Að loknum framsöguerindum verður opnað fyrir spurningar úr sal.

Fundarstjóri:  Ólafur Hauksson.

Að fundinum standa:  Akraneskaupstaður, Sýslumaðurinn á Akranesi, Verkalýðsfélag Akraness og Vinnumálastofnun

Að ósk Rauða Kross Íslands hélt formaður félagsins í dag kynningarfund með palestínsku flóttakonunum. Á fundinum kynnti hann fyrir þeim starfsemi félagsins og réttindi og skyldur á íslenskum vinnumarkaði. Einnig hvernig vinnumarkaðurinn er uppbyggður hér á landi.

Amal Tamimi, félagsfræðingur og fræðslufulltrúi Alþjóðahúss sá um að túlka það sem formaður hafði fram að færa og voru konurnar afar forvitnar um íslenskan vinnumarkað og þau réttindi og skyldur sem hér ríkja enda komu fjölmargar spurningar frá þeim. Þær hafa fullan hug á því að læra íslenskuna eins fljótt og kostur er og eru þær t.a.m. á íslenskunámskeiðum þessa dagana. Þær hafa einnig hug á því að komast eins fljótt út á íslenskan vinnumarkað og kostur er.

Matvara sem verðlagseftirlit ASÍ kannaði verð á sl. þriðjudag hefur hækkað um tugi prósentna síðastliðið hálft ár. Algengt er að vörur hafi hækkað um 30%-50% frá því í verðkönnun verðlagseftirlitsins í vor en dæmi eru um yfir 100% verðhækkun. Verð hefur almennt hækkað mest í lágvöruverðsverslunum á milli kannana.

Verð á brauði, kexi, pasta, og hrísgrjónum sem skoðað var, hækkaði í flestum tilvikum yfir 50% í lágvöruverðsverslunum en nokkuð minna í öðrum verslunum. Sem dæmi má nefna að Fittý samlokubrauð hækkaði um 66% í Kaskó, 63% í Nettó, 57% í Krónunni og 47% í Bónus á milli kannana í lok mars og nú í nóvember. Í öðrum verslunum hækkaði samskonar brauð um 12-17%. Barilla Tortellini hækkað á sama tímabili um 86% í Bónus, 70 % í Nettó, 58% í Fjarðarkaupum og 45% í Kaskó en um 32% í Nóatúni og 19% í Hagkaupum og Samkaupum-Úrval.

Verð á mjólk hefur hækkað um 25-30% frá því í vor.

 Í lágvöruverðsverðsverslunum hefur mjólkurlítrinn hækkað um 30%, kostaði að meðaltali kr. 74 í vor en nú kr. 96. Í öðrum verslunum hefur mjólkurlítrinn að meðaltali hækkað um 26%, úr kr. 82 í kr. 103. Verð á AB-mjólk hefur hækkað um 30%-50% á milli verðkannanna. Mest í Bónus og Krónunni um 52%, en um 30%-40% í öðrum verslunum.

Grænmeti og ávextir sem skoðaðir voru hafa einnig hækkað mikið í verði. Kílóverð á banönum hefur hækkað mest í Bónus um 83% úr kr. 98 í kr. 179 frá því í vor. Í Kaskó nemur hækkunin 49%, í Nettó 47%, í Krónunni 47% og í Hagkaupum, Nóatúni og Samkaupum-Úrval milli 24% og 35%. Minnst hafa bananarnir hækkað í Fjarðarkaupum um 5%.

Af öðrum vörum má nefna púðursykur frá Dansukker hefur hækkað um 106% í Krónunni og 88% í Bónus frá því vor. Um 47% í Nóatúni, 38% í Fjarðarkaupum og 18% í Hagkaupum og er nú dýrari í lágvöruverðsverslununum en í Hagkaupum og á svipuðu verði og í Nóatúni.

Þegar skoðaður er munur á meðalverði í lágvöruverðsverslunum og öðrum stórmörkuðum nú í nóvember og í vor má sjá að í flestum tilvikum er mun minni munur á meðalverði í þessum verslunargerðum nú en í vor. Verð í lágvöruverðsverslunum hefur almennt hækkað meira en í öðrum verslunum sem þýðir samkvæmt þessu að verðmunur á milli lágvöruverðsverslana og annarra stórmarkaða hefur minnka.

Þær verðbreytingar sem hér eru birtar miða við breytingar á verði verslana milli verðkannana verðlagseftirlits ASÍ frá 27. mars og 18. nóvember 2008. Rétt er að árétta að mæld eru þau verð sem eru í gildi á hverjum tíma í verslunni og geta tilboðsverð haft áhrif á verðbreytingar einstakra vara.

Samanburð á verðkönnunum ASÍ í mars og nóvember 2008 má sjá hér.

Verðbreytingar eru skoðaðar í eftirtöldum verslunum; Bónus, Krónunni, Nettó, Kaskó, Hagkaupum, Nóatúni, Samkaupum-Úrval Hafnarfirði og Fjarðarkaupum.

Hér er aðeins um beinan verðsamanburð að ræða, en ekki er lagt mat á gæði eða þjónustu.

Heimild ASÍ

Í hádegisfréttum RUV kom fram að Björgvin G. Sigurðsson, viðskiptaráðherra, telji rétt að skoða af fullri alvöru að útlendingar eignist hlut í bönkunum. 

Almenningur í þessu landi þarf að fá að vita hversu mikið gömlu bankarnir lánuðu útgerðamönnum til kvótakaupa með veði í aflaheimildunum.  Í dag er talað um að íslenskur sjávarútvegur skuldi allt að 500 milljarða króna.  Hversu mikið af þeirri skuld er með veðsetningu í aflaheimildum sem eiga að kallast sameign þjóðarinnar? 

Hvað gerist ef nýju ríkisbankarnir verða seldir að hluta til eða að öllu leiti til erlendra aðila.  Munu erlendir aðilar því hugsanlega eignast auðlindir hafsins í gegnum hlut sinn í bönkunum?  Er þessi 500 milljarða króna skuld sjávarútvegsins ef til vill næsti reikningur sem þessi þjóð fær í hausinn?

Formaður félagsins fjallaði um sjávarútvegsmál í ræðu sinni á fundi sem Alþýðusamband Íslands stóð fyrir undir yfirskriftinni Áfram Ísland - hagur heimilanna.  Formaður sagði m.a. þetta um sjávarútvegsmál þjóðarinnar:

"Það á einnig að skoða það núna af fullri alvöru hvort ekki eigi að þjóðnýta aflaheimildir útgerðamanna og endurskipuleggja íslenskan sjávarútveg algjörlega upp á nýtt.  Krafa almennings í þessu landi um allanga hríð hefur verið sú að afnema eigi gjafakvótakerfið.

Það fiskveiðistjórnunarkerfi sem hér hefur verið lýði frá 1984 hefur farið eins og hvirfilbylur um hinar dreifðu byggðir þessa lands og skilið fiskvinnslufólk og sjómenn eftir í átthagafjötrum.  Það þekkjum við Skagamenn mæta vel enda  virðast útgerðamenn ekki vilja bera neina samfélagslega ábyrgð eins og dæmin svo sannarlega sýna um allt land. Ráðamenn þessarar þjóðar og forysta LÍÚ hafa sagt að þetta sé besta fiskveiðistjórnunarkerfi sem völ er á.  Rétt er að minna á að þegar kvótakerfið var sett á árið 1984 þá mátti veiða 267 þúsund tonn af þorski. Í dag 24 árum síðar má veiða 130 þúsund tonn og þessu til viðbótar er áætlað að íslenskur sjávarútvegur skuldi allt að 500 milljarða kóna. Svo segja menn að þetta sé besta fiskveiðistjórnunarkerfi í heimi.   

Ég spyr hvort þetta sé næsti reikningur sem alþýða þessa lands fær í hausinn".

Annar fundurinn í fundarherferð ASÍ um landið fór fram í Grundaskóla á Akranesi í gærkveldi.  Yfirskrift herferðarinnar er Áfram Ísland - fyrir hag heimilanna.

Gylfi Arnbjörnsson forseti ASÍ var þar með framsögu og formaður Verkalýðsfélags Akraness flutti ræðu á fundinum.

Því miður var aðsóknin ekki nægilega góð en samt sem áður sköpuðust ágætar umræður m.a. um verðtryggingu lána, en áhyggjur fundarmanna af hækkandi lánum var augljós og fundarmenn vildu vita hvert Alþýðusamband Íslands stefndi í þeim málum.

Það er ljóst að formaður Verkalýðsfélags Akraness er ekki sammála forseta ASÍ varðandi verðtrygginguna enda kom það fram í ræðu sem formaður félagsins hélt á fundinum.  Þetta sagði formaður VLFA m.a. í sinni ræðu:

"Það olli mér hins vegar gríðarlegum vonbrigðum að ekki skyldi hafa verið tekin ákvörðun um að frysta verðtrygginguna á meðan mesti verðbólgu skellurinn dynur á skuldsettum heimilum þessa lands.  Það liggur fyrir að hinir ýmsu aðilar hafa spáð því að verðbólgan fari í 20 til 30% á næstu mánuðum, þar á meðal hagdeild ASÍ. 

Ég skil ekki af hverju ekki er hægt að frysta verðtrygginguna  meðan mesta verðbólguskotið gengur yfir því flestum aðilum ber saman um að verðbólgan muni ganga hratt niður á næsta ári.  Ég geri mér grein fyrir því að með því að frysta ekki verðtrygginguna er verið að verja Íbúðalánasjóð, bankastofnanir, lífeyrissjóðina og sparifjáreigendur.  Ég spyr af hverju eru lánveitendur bæði með belti og axlabönd á meðan skuldsett heimili sem eru með verðtryggð lán taka alla ábyrgð á sínar herðar? Vart er verið gæta hags heimilanna með því að frysta ekki verðtrygginguna. 

Við verðum að gera okkur grein fyrir því að þeir tímar sem við horfum nú uppá eru afar afbrigðilegir og á þeirri forsendu eigum við að frysta verðtrygginguna á meðan mesta verðbólguskotið gengur yfir. 

Ég veit að forseti ASÍ er mér ekki sammála og verður bara svo að vera, en þetta er mín skoðun og ljóst að ég er ekki einn um þá skoðun".

Hægt er að lesa ræðuna sem formaður Verkalýðsfélags Akraness flutti í gær í heild sinni með því að smella hér.