Núna eru liðnir rétt rúmlega tveir mánuðir síðan verkfall hófst hjá sjómönnum, en það var eins og flestir muna þann 14. desember á síðasta ári. Frá því verkfall hófst hefur linnulaust verið reynt að ná kjarasamningi til handa sjómönnum, en þeir hafa verið samningslausir frá 1. janúar 2011 eða í rétt rúm 6 ár.

Kröfur sjómanna til lausnar þessarar deilu voru mótaðar inni í aðildarfélögum Sjómannasambands Íslands og meðal annars hefur Verkalýðsfélag Akraness haldið fjóra kynningar- og stöðufundi þar sem ákvarðanir hafa verið teknar um ýmis atriði er lúta að kröfugerðinni sem og önnur mál sem komið hafa upp í þessarar kjaradeilu. Þau atriði sem um ræðir eru eftirfarandi:

- Bætur vegna afnáms sjómannaafsláttar
- Breyting á olíuviðmiði
- Frítt fæði
- Frír vinnufatnaður
- Lækkun á net- og fjarskiptakostnaði

Það er skemmst frá því að segja að síðustu þrjú atriðin hafa þokast ágætlega áfram, en eftir standa hins vegar tvö efstu atriðin en þeim hafa útgerðarmenn til þessa ekki verið tilbúnir að mæta. 

Samninganefnd sjómanna lagði fram hugmynd um að útgerðamenn greiddu sjómönnum dagpeninga, en til að það gæti gengið upp þá þurfa stjórnvöld að vera tilbúin að veita sambærilegar skattaívilnanir og annað launafólk nýtur þegar það starfar víðs fjarri sínu heimili. Lengi vel höfnuðu sjávarútvegs- og fjármálaráðherrar þessu alfarið en formaður félagsins hefur gagnrýnt þá ákvörðun harðlega í fjölmiðlum undanfarið. Það var því afar ánægjulegt að sjá í fréttum í gær og í morgun að stefnubreyting er að verða hjá stjórnvöldum hvað þetta varðar, því það er réttindamál að sjómenn njóti sömu réttinda og annað launafólk í formi þess að fá dagpeninga frádráttarbæra frá skatti vegna fæðiskostnaðar. Mikilvægt er að það komi fram að sjómenn eru ekki að biðja um neina ölmusu, heldur er krafa gerð á útgerðirnar um greiðslu dagpeninganna, og að þeir dagpeningar verði síðan meðhöndlaðir á sama hátt og hjá öðru launafólki vegna fæðiskostnaðar sem þeir þurfa að bera.

Þann 9. febrúar kom samninganefnd sjómanna síðast saman með útgerðarmönnum, en sá fundur var árangurslaus. Mánudaginn 13. febrúar ákvað samninganefnd sjómanna að leggja fram lokatilboð til útvegsmanna og var það algjörlega klárt að hér væri um lokatilboð að ræða og ekki yrði hvikað frá því tilboði. Var þetta viðleitni samninganefndar sjómanna til að sýna þá ábyrgð að finna lausn á deilunni, en því miður virðist vera sem útvegsmenn hafi slegið á þá sáttahönd. Það er aldrei gagnlegt til árangurs að leggja fram gagntilboð við lokatilboði, en það gerðu útvegsmenn hins vegar seinnipartinn í gær. Þessu gagntilboði var hafnað snarlega af samninganefnd sjómanna og ítrekað enn og aftur að með lokatilboðinu hefðu sjómenn hefðu sett strik í sandinn hvað varðar frekari viðræður um þau atriði sem í því komu fram.

Staðan er því núna í þessum töluðu orðum þannig að boltinn er hjá útgerðarmönnum. Það er þeirra að taka ákvörðun um að ganga að lokatilboði sjómanna og er því morgunljóst að ábyrgð útvegsmanna á lausn þessarar deilu liggur öll hjá þeim því eins og áður kom fram þá kemur ekki til greina hjá sjómönnum að hvika frá lokatilboðinu sem lagt var fram mánudaginn 13. febrúar.

Nú liggur fyrir að Samtök fyrirtækja í sjávarútvegi hafa hunsað fyrirmæli frá ríkissáttasemjara frá fundinum í gær um að algert fjölmiðlabann skyldi ríkja og deilendur mættu ekki upplýsa hvað fram færi á samningafundum.  Sjá hér.

Að sjálfsögðu kom ekki til greina hjá sjómannaforystunni að hunsa þessi fyrirmæli frá ríkissáttasemjara um fjölmiðlabann en í ljósi þess að Samtök fyrirtækja í sjávarútvegi hafa rofið þetta fjölmiðlabann þá telur formaður Verkalýðsfélags Akraness mjög mikilvægt að sjómenn sem tilheyra Verkalýðsfélagi Akraness og sjómenn almennt fái upplýsingar um hvað þessi bókun sem lögð var fram á fundinum í gær snérist um.

Þessi bókun laut að því að samningsaðilar yrðu sammála um að leitað yrði skýringa á því hvers vegna erlend uppsjávarskip sem landa makríl, síld og loðnu t.d. í Noregi virðast ætíð fá hærra fiskverð en greitt er til íslenskra sjómanna.

Bókunin laut líka að því að samningsaðilar væru sammála um mikilvægi þess að skipa fjögurra manna óháða nefnd sem hefur það hlutverk að rannsaka í hverju mismunurinn á fiskverði á makríl, síld og loðnu hér og í Noregi liggur.

Hún laut líka að því að samningsaðilar væru sammála um að eyða þurfi þeirri tortryggni og vantrausti sem ríkt hefur um verðmyndun á uppsjávarafla og væri þessi fjögurra manna óháða nefnd einn liður í þeirri vinnu.

Þetta er nú þessi svakalega „krafa“ sem samtök fyrirtækja í sjávarútvegi skilja bara ekkert í og segja í fréttabréfi til sinna félagsmanna að þessi bókun sjómannasamtakanna sýni í verki algert viljaleysi til að ná farsælli lendingu í kjaraviðræðum sem eru á viðkvæmu stigi.

Þessi bókun um að skipa fjögurra manna óháð rannsóknarnefnd er liður í að eyða því vantrausti og tortryggni sem ríkt hefur um áratugaskeið um verðmyndun á uppsjávarafla til íslenskra sjómenna.  Hvernig í ósköpunum stendur á þessium ofsafengu viðbrögð frá Samtökum fyrirtækja í sjávarútvegi í ljósi þess að útgerðamenn segja að verðmyndun á uppsjávarafla sé í alla staði eðlileg og þeir hafi ekkert að fela.

Ef svo er þá ætti að vera afar auðvelt fyrir útgerðamenn að samþykkja þessa bókun sem er einungis liður í að eyða vantrausti og tortryggni við verðmyndun á uppsjávarafla.  Við í sjómannaforystunni spyrjum okkur að sjálfsögðu að því hví í ósköpunum eru útgerðamenn á móti þessari bókun í ljósi þess að útgerðin segir að ekkert sé við verðlagningu á uppsjávarafla að athuga?  Er kannski eitthvað við verðlagningu á uppsjávarafla að athuga sem ekki getur litið dagsins ljós? Að sjálfsögðu velta sjómenn því fyrir sér í ljósi þessara viðbragða.

Formaður VLFA vill koma því skýrt á framfæri að það stóð aldrei til að hunsa fyrirmæli um fjölmiðlabann frá ríkissáttasemjara en í ljósi þess að SFS gerði það þá varð að upplýsa sjómenn um hvað þessi svokallaða „krafa“ laut að.

Bara þannig að því sé til haga haldið þá eru sjómenn svo sannarlega tilbúnir til að ganga frá nýjum kjarasamningi enda telja sjómenn að þær kröfur sem liggja nú fyrir útgerðamönnum séu sanngjarnar,réttlátar og hóflegar

Það er óhætt að segja að atvinnulífið á starfssvæði félagsins hafi orðið fyrir nokkuð þungum höggum síðustu daga, en í dag tilkynnti HB Grandi að fyr­ir­hugaðar fram­kvæmd­ir við fiskþurrk­un á Akra­nesi hafa verið lagðar til hliðar. Sú ákvörðun hefur þau áhrif að 26 manns sem hafa starfað við þessa framleiðslu í mörg ár láta af störfum en HB Grandi mun reyna að finna önnur störf handa fólkinu í öðrum starfstöðvum fyrirtækisins á Akranesi. Þessi ákvörðun er tekin vegna markaðsaðstæðna, en markaður fyr­ir þurrkaðar afurðir hef­ur verið mjög erfiður vegna lít­ill­ar kaup­getu í Níg­er­íu og virðist lítil von vera til að það breytist á næstu misserum.

Lokun á fiskþurrkun HB Granda voru ekki einu slæmu tíðindi síðustu daga, því síðasta föstudag var tilkynnt um að 17 starfsmönnum málmendurvinnslufyrirtækisins GMR á Grundartanga hafi verið sagt upp störfum og fyrirtækið verði tekið til gjaldþrotaskipta. Það hefur legið fyrir að reksturinn hefur verið erfiður nánast frá upphafi og einnig hafi bakslag orðið þegar heimsmarkaðsverð á stáli hríðlækkaði fyrir tveimur árum síðan. Þarna misstu eins og áður sagði 17 manns lífsviðurværi sitt en flestir starfsmenn voru félagsmenn Verkalýðsfélags Akraness og vinnur félagið að því að halda utan um réttindi starfsmanna í ljósi þess að fyrirtækið verður tekið til gjaldþrotaskipta.

Á þessu sést að lífviðurværi 43 starfsmanna þessara tveggja fyrirtækja er í uppnámi og vonandi ná sem flestir starfsmenn sem um ræðir að finna sér ný störf sem fyrst.

Þessa dagana situr fiskvinnslufólk sem starfar hjá HB Granda á Akranesi fiskvinnslunámskeið, en slík námskeið eru haldin reglulega og þar sem vinnslan er ekki í gangi um þessar mundir vegna verkfalls sjómanna er ekki úr vegi að nýta tímann í slíkt. Í morgun kom formaður Verkalýðsfélags Akraness á námskeiðið og hélt erindi um réttindi og skyldur á íslenskum vinnumarkaði. Í kjölfarið sköpuðust góðar umræður og fram komu spurningar um hin ýmsu atriði sem tengjast þessum málefnum. Starfsmenn sem ljúka fiskvinnslunámskeiði hækka um tvo launaflokka og það skiptir auðvitað miklu máli. Auk þess öðlast starfsmenn meiri þekkingu á hinum ýmsu sviðum enda fjölbreytt efni sem kennt er á námskeiðum sem þessum.