Eins og allir vita er óhætt að segja að kjarasamningsviðræður Samtaka atvinnulífsins við verkalýðshreyfinguna séu botnfrosnar þessa dagana. Fulltrúar Samtaka atvinnulífsins ráku upp stór augu fyrir nokkrum vikum síðan þegar gerð var krafa um að lágmarkstaxtar skyldu hækka um heilar 20 þúsund krónur eða úr 191 þúsund upp í 211 þúsund. Þeir spruttu fram og veifuðu framan í alþýðuna hagfræðiskírteinum sínum og sögðu að slíkar ofurkröfur myndu setja hér íslenskt samfélag á hliðina með óðaverðbólgu.
Á sama tíma og þetta er að gerast koma tilkynningar, meðal annars frá Arion banka, um að verið sé að taka upp alvöru afkastahvetjandi bónusaskerfi til handa lykilstjórnendum. N1 kom og bætti um betur í síðustu viku og tilkynnti að frá og með næstu áramótum yrði tekið upp bónuskerfi, já og takið eftir, handa lykilstjórnendum, og slíkt bónuskerfi á að geta gefið þeim allt að 19 milljónir í bónus á ári.
Og í dag barst síðan tilkynning frá kjararáði um að ráðið hafi samþykkt að hækka laun forstjóra Íbúðalánasjóðs um 79 þúsund krónur og er það til viðbótar við 110 þúsund króna launahækkunina sem hann fékk í júlí á þessu ári. Samtals hefur forstjóri Íbúðalánasjóðs fengið launahækkun sem samsvarar lægsta taxta verkafólks á hinum almenna vinnumarkaði og það bara á þessu ári.
Svo koma þessir snillingar fram og segja að ef að almennt verkafólk fái nokkur þúsund krónur í launahækkun þá muni slíkt hríslast upp allan launastigann með skelfilegum afleiðingum fyrir íslenskt þjóðarbú. Hvernig væri nú að þessar ofurlaunahækkanir æðstu stjórnenda íslenskra fyrirtækja færu nú að hríslast niður stigann. Því sem dæmi þá þyrftu lágmarkslaun að hækka um 41% til að ná 79 þúsund króna launahækkun eins og forstjóri Íbúðalánasjóðs fékk í dag.
Formaður getur ekki annað séð en að verkalýðshreyfingin í heild sinni þurfi nú að sýna mátt sinn strax í byrjun nýs árs og fara í þær kjaraviðræður sem nú eru komnar í strand af fullri hörku. Og ef Samtök atvinnulífsins sjá ekki að sér og lagfæra kjör þeirra sem höllustum fæti standa í íslensku samfélagi svo um munar þá er ekkert annað í stöðunni en að beita vopninu, já verkfallsvopninu sem ekki hefur verið notað hér síðustu áratugina. Með samstöðu getur íslenskt verkafólk látið vel finna fyrir sér. Oft er þörf fyrir íslenskt verkafólk að standa saman en nú er nauðsyn.
Það er þyngra en tárum taki að verða vitni að því að stjórnvöld ætli sér ekki að sjá til þess að atvinnuleitendur fái desemberuppbót greidda eins og aðrir landsmenn. En hér erum við að tala um hóp fólks sem fær í atvinnuleysisbætur rétt rúmar 170.000 krónur á mánuði og því morgunljóst að það getur vart horft til gleðilegrar hátíðar hjá þessu fólki.
Það er formanni VLFA óskiljanlegt það skilningsleysi sem ríkir, ekki bara hjá stjórnvöldum, heldur einnig hjá Samtökum atvinnulífsins gagnvart lágtekjufólki og atvinnuleitendum hér á landi. Það er ekki bara að nú standi til að atvinnuleitendur fái ekki umrædda desemberuppbót, heldur stefnir allt í að fyrirhugaðar skattalækkanir stjórnvalda muni ekki ná til lágtekjufólks, atvinnuleitenda og annarra sem hafa tekjur undir kr. 250.000.
Formaður hefur trú á að þolinmæði íslensks lágtekjufólks hljóti að vera komin að þrotum og það skilningsleysi sem mætir þessum hópi í íslensku samfélagi er orðinn æpandi og ólíðandi. Það er æði margt sem bendir til þess að íslenskt verkafólk þurfi svo sannarlega að fara að stilla saman strengi sína og berjast af alefli fyrir því að réttlæti og sanngirni ríki í íslensku samfélagi. Það er dapurlegt til þess að vita að allar horfur eru á því að engar breytingar ætla að verða hvað varðar aðgerðir til handa þeim sem höllustum fæti standa í íslensku samfélagi.
Það er mikilvægt fyrir ráðamenn þessarar þjóðar og fulltrúa Samtaka atvinnulífsins að setja sig í spor látekjufólks og atvinnuleitenda og fróðlegt væri að vita hvort þessir aðilar myndu treysta sér til að reka heimili fyrir 173.000 krónur á mánuði og halda jafnframt gleðilega hátíð á sama tíma. Formaður VLFA skorar á Alþingi Íslendinga að taka höndum saman og finna fjármagn til þess að atvinnuleitendur geti fengið desemberuppbót og eigi því örlitla möguleika að halda jól eins og aðrir landsmenn.
Á fundi bæjarstjórnar Akraneskaupstaðar í gærkvöldi var samþykkt að engar gjaldskrár hækkanir verði á árinu 2014, nema hækkun á sorphirðugjöldum. Þannig verður gjald í leikskólum, fæðisgjald í skólum, frístundaheimilum, gjaldskrá tónlistarskóla, bókasafns, heimaþjónustu, í íþróttamannvirkjum og fleira óbreytt á milli ára. Þýðir þetta rúmlega 8 milljóna króna tekjuskerðingu sveitarfélagsins, miðað við áætlaða hækkun samkvæmt neysluverðsvísitölu eða 3%.
Þessari ákvörðun bæjaryfirvalda ber að fagna, en rétt er að geta þess að VLFA hafði sent áskorun til bæjarstjóra um að Akraneskaupstaður frestaði gjaldskrárhækkunum á næsta ári.
Það er gríðarlega mikilvægt að ríki, sveitafélög, verslunareigendur og aðrir þjónustuaðilar taki nú höndum saman og fresti öllum gjaldskrár og verðlagshækkunum svo hægt verði að vinna bug á verðbólgunni og auka kaupmátt almennings. Það er jafnvel hægt að segja sem svo að almenningur eigi það inni hjá áðurnefndum aðilum, enda hafa allir þessir aðilar varpað sínum vanda yfir á almenning frá hruni á meðan launafólk hefur þurft að sæta kjaraskerðingum.
Eins og fram kom í fréttum í gær þá sleit samninganefnd ASÍ viðræðum við Samtök atvinnulífsins í ljósi þeirra staðreynda að Samtök atvinnulífsins höfnuðu kröfunni um krónutöluhækkun á lægstu laun. Í ljósi þess kom samninganefnd Starfsgreinasambands Íslands saman í morgun og er óhætt að segja að afar þungt hljóð hafi verið í fulltrúum hennar. Það kom skýrt fram að það er með ólíkindum að Samtök atvinnulífsins skuli ekki vilja fara í þá vegferð með SGS að lagfæra hér þau skammarlega lágu lágmarkslaun sem ríkja á íslenskum vinnuamarkaði. Við erum að tala um launataxta sem einungis eru frá 191 þúsund upp í 227 þúsund krónur. Krafa Starfsgreinasambandsins sem byggð er á afar hóflegri kröfugerð hljóðar upp á að þessir taxtar hækki um 20 þúsund krónur sem myndi gera það að verkum að lægsti taxtinn færi upp í rétt rúmar 211 þúsund krónur.
Það er með ólíkindum að forsvarsmenn Samtaka atvinnulífsins hafi yfir höfuð samvisku í sér til að bjóða sínum starfsmönnum upp á slík launakjör. Það er gríðarlega mikilvægt að almenningur átti sig á því að það eru fjölmargar atvinnugreinar að skila milljarða hagnaði, og samt starfar þar lágtekjufólk. Þetta á t.d. við um ferðaþjónustuna svo ekki sé nú talað um útgerðarfyrirtækin þar sem fiskvinnslufólkið starfar. En í útgerðinni nemur hagnaður í kringum 80 milljarða ár hvert á undanförnum árum.
Það er morgunljóst að það er himinn og haf á milli Samtaka atvinnulífsins og Starfsgreinasambands Íslands hvað varðar hugmynd að nýjum kjarasamingi og má þar segja að þar sé vægt til orða tekið. Samtök atvinnulífsins hafa í raun og veru boðið upp á launahækkun sem nemur í kringum 5.000 krónum. Þegar búið er að draga skatta og launatengd gjöld af þeirri upphæð þá dugar slíkt ekki einu sinni fyrir 12“ pizzu og kóki með. Í ljósi þessa djúpstæða ágreinings sem er á milli samningsaðila ákvað samninganefnd SGS því að vísa kjarasamningsviðræðum til ríkissáttasemjara, enda er talið vonlítið um frekari árangur í samningaumleitunum. Jafnframt var samþykkt að virkja aðgerðarhóp SGS í framhaldinu. Það þýðir á mannamáli að ef ekki nást samningar á næstu dögum og vikum þá er ljóst að það getur stefnt í einhvers konar verkföll ef aðilar Samtaka atvinnulífsins sjá ekki að sér og koma verulega til móts við lágtekjufólk hér á landi.
Það er gríðarlega mikilvægt að verkalýðshreyfingin í heild sinni standi nú þétt saman og hviki hvergi frá þeirri sanngjörnu kröfu sem lýtur að því að lagfæra kjör lágtekjufólks með sanngjörnum hætti eins og kröfugerð SGS kveður á um. Nú er tækifæri fyrir íslenska verkalýðshreyfingu að ávinna sér aftur það traust sem hreyfingin hefur tapað á undanförnum árum með því að standa þétt saman og hvika hvergi frá því að bæta kjör sinna félagsmanna með afgerandi hætti.
Nú eru fjórir dagar liðnir frá því að kjarasamningar á hinum almenna vinnumarkaði runnu út og óþreyja verkafólks eftir kjarabótum fer vaxandi. Eins og fram hefur komið hér á heimasíðunni þá lagði Starfsgreinasamband Íslands, sem er stærsta landssambandið innan ASÍ, fram metnaðarfulla en jafnframt hófstillta launakröfu. Launakröfu sem byggðist á því að launataxtar SGS myndu hækka um 20.000 kr. En rétt er að geta þess að lægsti taxtinn innan SGS er einungis 191.752 kr. og hæsti taxtinn er einungis rétt rúmar 227.000 kr. Eins og áður sagði hafði mikil vinna verið lögð í að búa til nýja launatöflu og kröfugerðina í heild sinni.
Gríðarleg samstaða og einhugur var á meðal aðildarfélaga SGS um að reyna að bæta kjör lágtekjufólks eins vel og kostur væri og því voru launakröfurnar að mati samninganefndar sanngjarnar enda var einungis verið að tala um að ná lægsta taxta SGS upp í 211.752 kr. í árssamningi. Á þingi Starfsgreinasambands Íslands sem haldið var á Akureyri fyrir nokkrum vikum síðan ríkti einnig mikill einhugur og baráttuandi. Enda var samþykkt þar ályktun sem kvað á um að SGS ætlaði að brjóta á bak aftur þá láglaunastefnu sem hér hefur ríkt og yrði ekki gefið eftir í þeirri baráttu.
Á grundvelli þessarar ályktunar voru vonbrigðin gríðarleg á samningafundi SGS í gær. Þar ákvað meirihluti samninganefndar SGS að lækka kröfugerð sambandsins, sem lögð hefur verið mikil vinna í, um 50% og fara í fullt samstarf með samninganefnd ASÍ. Með öðrum orðum það var samþykkt að kröfugerðin skyldi hljóða upp á 10.000-11.000 kr. taxtahækkun og að almenn hækkun hjá þeim sem ekki starfa eftir launatöxtum yrði 3,25%.
Það er sorglegt miðað við þá miklu samstöðu sem hafði ríkt og áðurnefnda ályktun að menn skyldu voga sér að hverfa frá þessari hófstilltu 20.000 kr. kröfu. Það er gríðarlega mikilvægt að menn átti sig á því að samningsstaða landsbyggðarstéttarfélaganna er griðarlega sterk um þessar mundir. Nægir að nefna í því samhengi að ferðaþjónustunni hefur verið að vaxa fiskur um hrygg og skilað góðri afkomu og síðast en ekki síst liggur fyrir að sjávarútvegsfyrirtækin hafa verið að skila allt að 80 milljörðum í hagnað ár hvert á undanförnum árum. Á þeirri forsendu var sóknarfærið til að leiðrétta kjör fiskvinnslufólks gríðarlegt. Einnig er staða stóriðjunnar sterk sem og annarra útflutningsfyrirtækja.
En enn og aftur ríður samninganefnd ASÍ fram með forseta ASÍ í broddi fylkingar og krefst samræmdrar launastefnu þar sem virðist alls ekki mega taka tillit til sterkrar stöðu útflutningsfyrirtækja. Þetta eru sömu skemmdarverkin og þessir sömu aðilar ástunduðu í kjarasamningunum árið 2011. Það er formanni VLFA gjörsamlega hulin ráðgáta það andvaraleysi verkafólks að láta slík vinnubrögð yfir sig ganga. Því ef hann hefur skilið það rétt á fundinum í gær þá er samninganefnd ASÍ að velta því alvarlega fyrir sér að framlengja samninginn um 12 mánuði sem þýðir á mannamáli að almennt launafólk mun ekki einu sinni geta kosið um framlenginguna.
Það er ljóst að það er búið að eyðileggja samningsstöðu verkafólks vítt og breytt um landið með þessari samræmdu launastefnu. Eitt, tvö eða þrjú stéttarfélög hafa klárlega ekki nokkra samningsstöðu þegar forsvarsmenn ASÍ hafa tekið ákvörðun um að fara í þessa samræmdu launastefnu. Það má segja að það sé þyngra en tárum taki að horfa upp á þessi vinnubrögð.
Nú þegar sveitarfélög landsins eru hvert af öðru að leggja fram fjárhagsáætlanir fyrir árið 2014 vaknar sú spurning hvort sveitarfélögin ætli að hækka gjaldskrár sínar um áramótin. Reykjavíkurborg hefur þegar tilkynnt að þar á bæ hafi fyrirhugaðar gjaldskrárhækkanir verið dregnar til baka, en sums staðar annars staðar hafa sveitarfélög kynnt hækkanir á gjaldskrám sínum um allt að 4-5%.
Verkalýðsfélags Akraness skorar á sveitarfélög hvar á landinu sem þau eru, að standa með sínu fólki og halda aftur af gjaldskrárhækkunum. Bæjarstjóra Akraneskaupstaðar hefur verið sent bréf þess efnis og vonast félagið eftir jákvæðum viðbrögðum við þeirri áskorun.
Verkalýðsfélag Akraness
Kt. 680269-6889
Til skrifstofunnar geta félagsmenn leitað eftir
upplýsingum og annarri aðstoð.
300 Akranes
4309900
skrifstofa@vlfa.is
Mánudag-fimmtudag kl. 08:00-16:00 og föstudaga kl. 8:00-15:15. Utan afgreiðslutíma félagsins er hægt að ná í formann félagsins, Vilhjálm Birgisson, í síma 865-1294.
